Satış limiti şirketin faaliyet kârı ve işgücü maliyetine dayanacak
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının yurt dışı kaynaklı dövizlerin Türk lirasına dönüşüm desteğine ilişkin yeni uygulama talimatı 1 Ekim 2026’da yürürlüğe giriyor. Talimat, firmaların Merkez Bankasına satabilecekleri toplam döviz tutarının TL karşılığı için şirket bazında bir limit tanımlıyor. Bu limit, firmanın faaliyet kârı ile son 12 aylık işgücü maliyetinden oluşan katma değer tutarı esas alınarak hesaplanacak.
Faaliyet kârı Gelir İdaresi Başkanlığına beyan edilen tutardan; işgücü maliyeti ise Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilen maaş ve ücret ödemeleriyle çalışanlar adına ödenen primlerden belirlenecek. İlgili dönemde zarar eden firmalarda hesaplamada yalnız işgücü maliyeti esas alınacak. Faaliyet kârı verisi yoksa veya hesaplamayı engelleyen olağandışı bir nitelik taşıyorsa yine işgücü maliyeti kullanılabilecek; belirli koşullarda e-YMM tam tasdik raporuyla kâr tutarı kanıtlanabiliyor.
TCMB firma satış limitlerini yılda iki kez, esas olarak ocak ve temmuzda güncelleyecek. Bir takvim yılı içinde kullanılmayan satış limiti sonraki döneme aktarılmayacak. Limit aşağı yönlü güncellenip önceki satış tutarının altında kalsa dahi yalnız bu fark nedeniyle destek iadesi istenmeyecek.
Döviz pozisyonu yüzde 10’u aşan firmalar destek alamayacak
Yeni başvurularda, firmanın döviz pozisyonu oranının yüzde 10’u aşmaması şartı aranıyor. Şirket bu oranı, serbest muhasebeci mali müşavir veya yeminli mali müşavir tarafından hazırlanan ve firma tarafından da onaylanan Döviz Pozisyonu Bildirim Formuyla belgelendirecek. Form düzenleme tarihinden itibaren 15 gün geçerli; aracı banka her başvuruda koşulun sağlandığını kontrol edecek.
Banka ayrıca dövizin yurt dışı kaynaklı olduğunu, ilgili ihracat veya hizmet geliriyle bağını ve hesap bakiyesinin işlem koşullarını karşıladığını doğrulamakla yükümlü. Talimat, bankaların doğrulama ve inceleme sorumluluğunu ayrıntılandırıyor; dolayısıyla yeni form tek başına desteğin otomatik ödeneceği anlamına gelmiyor.
Aracılı ihracatta uygun tedarikçiye ödeme doğrudan yapılabilecek
Aracı ihracatçı üzerinden satış yapan üretici ve tedarikçi firmalar, gerekli sözleşme, gümrük beyannamesi ve ihraç kayıtlı fatura gibi belgeleri aracı bankaya sunmaları halinde destekten kendi limitleri çerçevesinde yararlanabilecek. Uygun işlemde dövizi Merkez Bankasına satan aracı ihracatçı olsa da destek tutarı tedarikçi veya imalatçı firmanın hesabına aktarılabilecek.
Peşin ihracat bedellerinde talep, gümrük beyannamesi bilgileri bildirilmeden önce yapılmalı. Satışı izleyen altı ay içinde, en az satılan döviz tutarı kadar ve ödeme şekli “Peşin Ödeme” olan gümrük beyannamesi bilgisiyle pozisyon bildirim formunun bankaya iletilmesi gerekiyor.
2026 son çeyreğinde tavanlar dörtte bir katsayıyla uygulanacak
Talimat, 1 Ekim–31 Aralık 2026 arasındaki ilk kullanım dönemi için geçiş hesabı koyuyor. Bu dönemde şirket satış limiti 0,25 katsayısıyla uygulanacak; aynı katsayı, firmaların bir limit döneminde yararlanabileceği 100 milyon TL’lik azami destek tutarına da uygulanıyor. Bu hesaplama destek tavanını son çeyrek için 25 milyon TL’ye indiriyor. 1 Ekim öncesinde satılan dövizler bu dönemin kalan satış limitine; daha önce alınmış destekler de bu dönemin destek tavanına sayılmayacak.
Talimat ayrıca aracı bankaların firmalardan ödenen destek tutarının en fazla yüzde 1’i oranında komisyon alabileceğini belirtiyor. Bu oran destek oranı değildir; bankanın alabileceği komisyon için üst sınırdır. Destek talebinde bulunan şirketler, faaliyet kârı ve SGK işgücü verilerinin hangi döneme ait olduğuna, döviz pozisyonu formunun geçerlilik tarihine, satış limitlerine ve bankanın istediği kanıtlayıcı belgelere işlem öncesinde bakmalı. Hak kazanma, her firmanın verisi ve işlemin uygunluğuna bağlıdır.