Aynı tablonun beş yüzü
Orta Vadeli Programı yalnız büyüme, enflasyon ve cari açık sütunlarından ibaret okursak asıl bağlantıyı kaçırırız. Hane bütçesi, üreticinin enerji faturası, yeni işin niteliği ve bir KOBİ’nin teknolojiye erişimi aynı ekonomik zincirin halkalarıdır. Birindeki kırılma diğer hedefin gerçekleşmesini zorlaştırabilir. Bu nedenle programın başarısını tek tek rakamların tutmasından önce, bu halkaların birbirini destekleyip desteklemediğiyle ölçmek gerekir.
Yeni program 2026 sonu enflasyonunu yüzde 28,4, büyümeyi yüzde 3,3 olarak tahmin ediyor; 2027 için sırasıyla yüzde 21 ve yüzde 4,2 hedefliyor. Bu rakamlar yönü tarif ediyor, ancak mekanizmayı tek başına anlatmıyor. Benim okur sorum şu: Enflasyon gerilerken üretim kapasitesi ve istihdam güçlenecekse, bu geçişin maliyeti kimde birikecek ve rahatlama hangi ara göstergede önce görülecek?
Enflasyon hedefi ile hane rahatlaması arasında zaman farkı var
Enflasyon oranının düşmesi, fiyat düzeyinin gerilemesi demek değildir. Artış hızının yavaşlaması önemlidir; fakat evde hissedilen rahatlama, gelirin zorunlu giderlere karşı ne kadar alan açtığıyla ilgilidir. OVP gıda ve konut başta olmak üzere arz yönlü baskıları azaltmayı ve gelir dağılımında daha dengeli bir yapı kurmayı amaçlıyor. Bu amaçların hane tarafındaki karşılığı, yalnız yıllık manşet değil; kira, gıda ve enerji artışlarının seyri ile düzenli gelirin satın alma gücüdür.
Dolayısıyla iletişimde hedef ile deneyim arasındaki zaman farkı açıkça anlatılmalı. Yıllık oran gerilerken ailelerin bütçe baskısı sürüyorsa bu, verinin yanlış olduğu anlamına gelmez; fiyat seviyesinin ve geçmiş kaybın hâlâ taşındığını gösterir. Programın toplumsal güveni, insanların yaşadığı güçlüğü istatistikle tartışmak yerine o güçlüğü hangi kanaldan ve ne zaman azaltacağını gösterebilmesine bağlıdır.
Büyümenin karnesi yalnız iş sayısı değildir
Program dönemi için yaklaşık 2,1 milyon ilave istihdam ve dönem sonunda yüzde 8’in altında işsizlik öngörülüyor. Bunlar önemli hedeflerdir; yine de yeni işlerin ücret, süreklilik, beceri ve verimlilik niteliğini göstermiyor. Aynı istihdam artışı, düşük katma değerli ve geçici işlerde yoğunlaştığında başka; sanayi, teknoloji ve ihracat kapasitesini büyüten işlerde yoğunlaştığında başka bir refah sonucu üretir.
Bu yüzden büyüme ile işgücü verisini aynı masada izlemeliyiz. Kadınların ve gençlerin katılımı, mesleki eğitim ile üretimin ihtiyaçları arasındaki uyum ve ara kademe becerilerin gelişimi, toplam istihdam kadar açıklayıcıdır. Yeni iş sayısı arttığında ücretlerin ve çalışan başına katma değerin nasıl hareket ettiği de sorulmalı. Nitelikli istihdam, program metnindeki bir sıfat değil, ayrı göstergelerle izlenmesi gereken bir sonuçtur.
Enerji, cari açığın yanında üretim maliyetinin de sorusu
OVP, 2026’da enerji ve ithal girdi fiyatlarındaki yükselişin cari dengeyi ve enflasyonu baskıladığını belirtiyor. Fakat enerji meselesi dış ticaret tablosunda başlamıyor ve bitmiyor. Elektrik, yakıt ve enerji yoğun ara malı maliyeti işletmenin fiyatına, kâr marjına, yatırım kararına ve istihdamına farklı oranlarda yansıyor. Dış fiyat varsayımı bozulduğunda yalnız cari açık hedefi değil, içerideki üretim planı da yeniden hesaplanıyor.
Bu nedenle enerji verimliliği, yerli ve yenilenebilir kaynaklar ile finansmana erişim aynı politikada buluşmalı. Büyük şirketin yapabildiği verimlilik yatırımını küçük üretici ertelemek zorunda kalıyorsa, toplam hedef sahaya eşit dağılmıyor demektir. İzlenmesi gereken; ilan edilen destek kadar, enerji yoğunluğundaki ölçülebilir düşüş ve işletme ölçeklerine göre yatırımın gerçekleşme oranıdır.
Teknoloji hedefi KOBİ’nin iş akışına girmedikçe eksik kalır
Yapay zekâ, yarı iletkenler, robotik ve dijital dönüşüm programın öncelikleri arasında. Bu başlıkların iddialı olması değerlidir; fakat teknoloji politikası yalnız büyük yatırım duyurularıyla ölçülemez. KOBİ açısından asıl eşik, aracı satın almak değil; güvenilir veriyi kurmak, çalışanı eğitmek, süreci yeniden tasarlamak ve hata maliyetini yönetmektir. Finansman, test altyapısı ve danışmanlık kapasitesi yoksa teknoloji hedefi şirketin günlük işine inmez.
Baş editör masasında benim aradığım bağ tam burada: Daha düşük enflasyon öngörülebilirliği artırmalı; daha öngörülebilir maliyet yatırım ufkunu uzatmalı; enerji verimliliği üretimi korumalı; beceri politikası teknolojiyi nitelikli işe dönüştürmeli. Zincirin bir halkasını manşet, diğerlerini dipnot yapamayız. OVP için ölçülü hükmüm şudur: Hedefler ayrı ayrı makul görünebilir; güvenilirlikleri, hane ile işletmenin aynı dönemde daha geniş hareket alanı kazanmasıyla güçlenecektir.
Bu yazının dayanakları
2026 değerleri programdaki gerçekleşme tahminidir; 2027 ve sonrası değerler hedeftir. Yazı hedeflerin hane ve işletme düzeyindeki olası aktarımını yorumlar; gerçekleşmiş sonuç veya yatırım tavsiyesi sunmaz.
- Strateji ve Bütçe Başkanlığı — Orta Vadeli Program 2027–2029Kaynak / veri tarihi: 2026-09-06 · Erişim: 2026-09-08
- Strateji ve Bütçe Başkanlığı — OVP 2027–2029 Basın DuyurusuKaynak / veri tarihi: 2026-09-06 · Erişim: 2026-09-08
Bu köşe yazısı, Mustafa YILDIZ için yapay zekâ destekli araştırma ve yazım çalışmasıyla hazırlanmıştır. Değerlendirmeler, atıf yapılan kurumların görüşü değildir.