İşsizlik azaldı, atıl işgücü yükseldi
Türkiye İstatistik Kurumunun mevsim etkisinden arındırılmış verilerine göre işsiz sayısı ağustosta bir önceki aya göre 106 bin kişi azalarak 2 milyon 740 bine indi. İşsizlik oranı 0,3 puan düşüşle yüzde 7,8 oldu. Aynı dönemde istihdam edilenlerin sayısı 136 bin kişi artarak 32 milyon 507 bine, istihdam oranı 0,1 puan artarak yüzde 48,4'e çıktı. İşgücüne katılma oranı ise yüzde 52,5 düzeyinde kaldı.
Dar tanımlı işsizlikteki düşüşe karşın zamana bağlı eksik istihdam, potansiyel işgücü ve işsizleri birlikte izleyen atıl işgücü oranı 0,4 puan artarak yüzde 31,0 oldu. Genç işsizlik oranı 1,1 puan azalışla yüzde 13,0'a geriledi. Bu göstergeler aynı kavramı ölçmüyor: işsizlik oranı aktif biçimde iş arayanları esas alırken atıl işgücü işgücü piyasasının kullanılmayan daha geniş kapasitesini de kapsıyor. Bu nedenle iki oranın aynı ayda farklı yönlere gitmesi çelişki değil, kapsam farkının sonucu olabilir.
İthalat daha hızlı arttı, dış ticaret açığı genişledi
Genel ticaret sistemine göre ihracat ağustosta bir önceki yılın aynı ayına kıyasla yüzde 8,1 artarak 23 milyar 467 milyon dolara, ithalat yüzde 10,5 artarak 28 milyar 706 milyon dolara yükseldi. İthalattaki daha hızlı artışla aylık dış ticaret açığı yüzde 22,3 büyüyerek 5 milyar 239 milyon dolar oldu. İhracatın ithalatı karşılama oranı da yüzde 83,5'ten yüzde 81,7'ye geriledi.
Ocak-ağustos döneminde ihracat yüzde 4,0 artarak 184 milyar 996 milyon dolara, ithalat yüzde 5,3 artarak 250 milyar 790 milyon dolara çıktı. Sekiz aylık açık yüzde 9,3 artışla 65 milyar 793 milyon dolara ulaştı. Enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç tutulduğunda ağustos ihracatı yüzde 2,7, ithalatı yüzde 9,6 arttı ve açık 1 milyar 88 milyon dolar olarak gerçekleşti. Böylece açığın yönü yalnız enerji ve altın işlemlerine bağlı kalmadı.
Hizmetlerde üretici fiyatları aylık yüzde 2,87 arttı
Hizmet Üretici Fiyat Endeksi ağustosta bir önceki aya göre yüzde 2,87, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 33,29 arttı. Yılın ilk sekiz ayındaki artış yüzde 32,66, on iki aylık ortalamalara göre artış yüzde 34,46 oldu. Sektörler içinde yıllık en yüksek artış yüzde 40,07 ile ulaştırma ve depolama hizmetlerinde görüldü; bu gruptaki aylık artış yüzde 3,99 olarak ölçüldü.
H-ÜFE, hizmet üreten işletmelerin satış fiyatlarındaki değişimi ölçüyor; tüketicilerin ödediği fiyatların doğrudan karşılığı olan TÜFE ile aynı endeks değil. İşgücü piyasası, mal ticareti ve hizmet üretici fiyatları farklı ölçümlere dayanıyor. Ağustos tablosu bu nedenle tek bir sonuç yerine üç ayrı sinyal veriyor: istihdam artarken geniş atıl kapasite yüksek kaldı, dış ticaret açığı genişledi ve hizmet maliyet baskısı sürdü. Veriler geçmiş ayı anlatıyor; yatırım tavsiyesi veya gelecek dönem tahmini oluşturmuyor.