Sanayi üretimi hem aylık hem yıllık geriledi
Türkiye İstatistik Kurumunun ağustos sonuçlarına göre takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 1,9 azaldı. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış endeks de temmuza göre yüzde 1,0 geriledi. Böylece yıllık ve aylık karşılaştırma aynı ayda düşüş yönünde birleşti.
Yıllık alt sektör ayrımında madencilik ve taş ocakçılığı üretimi yüzde 1,7, elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ile dağıtımı yüzde 1,3 arttı. İmalat sanayi endeksi ise yüzde 2,5 düştü. Toplam sanayideki gerilemenin alt sektörlerin tamamında aynı yönde bir hareketten kaynaklanmadığı, imalat tarafındaki düşüşün diğer iki ana grubun artışıyla birlikte gerçekleştiği görülüyor.
Aylık düşüş imalatta yüzde 1,6 oldu
Bir önceki aya göre madencilik ve taş ocakçılığı endeksi yüzde 4,1, elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ile dağıtımı endeksi yüzde 3,3 arttı. Buna karşılık imalat sanayisi yüzde 1,6 geriledi; toplam sanayi endeksindeki aylık değişim eksi yüzde 1,0 olarak hesaplandı.
TÜİK yıllık değişimi takvim etkisinden arındırılmış, aylık değişimi ise mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriyle yayımlıyor. Bu nedenle iki oran farklı karşılaştırma tabanlarına sahip. Ağustos sonucu tek başına bütün ekonominin büyüme oranı ya da gelecek ayın üretim yönü olarak okunmamalı; sanayi dışındaki hizmetler ve diğer faaliyetler bu endeksin kapsamında değil.
İnşaat maliyetinde aylık artışı malzeme sürükledi
Aynı gün yayımlanan ayrı TÜİK bülteninde inşaat maliyet endeksi ağustosta bir önceki aya göre yüzde 2,04, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 29,59 arttı. Aylık artış malzemede yüzde 2,73, işçilikte yüzde 0,82 oldu. Yıllık değişim ise malzemede yüzde 28,72, işçilikte yüzde 31,20 olarak gerçekleşti.
Bina inşaatı maliyet endeksi aylık yüzde 1,59 ve yıllık yüzde 28,94 yükseldi. Bu grupta malzeme maliyetleri aylık yüzde 2,00, işçilik maliyetleri yüzde 0,89 arttı; yıllık oranlar sırasıyla yüzde 27,76 ve yüzde 31,05 oldu. Yıllık işçilik artışı malzeme artışının üzerinde kalırken aylık hareket malzeme tarafında daha belirgin gerçekleşti.
Bina dışı yapılarda aylık maliyet artışı yüzde 3,46
Bina dışı yapılar için maliyet endeksi aylık yüzde 3,46, yıllık yüzde 31,68 arttı. Bu alanda malzeme maliyetindeki aylık artış yüzde 4,95'e ulaşırken işçilikteki artış yüzde 0,55 oldu. Yıllık artışlar malzemede yüzde 31,65, işçilikte yüzde 31,74 ile birbirine yakın seyretti.
Sanayi üretimi bir çıktı hacmi göstergesi, inşaat maliyet endeksi ise girdi fiyatlarındaki değişimi ölçüyor. İki bülteni birlikte okumak, üretimdeki gerileme ile maliyet baskısının aynı dönemdeki farklı boyutlarını gösteriyor; maliyet artışı tek başına satış fiyatı, kâr marjı veya konut fiyatı artışı anlamına gelmiyor. Her iki serinin eylül referans dönemine ait bir sonraki bülteni 10 Kasım 2026'da yayımlanacak.