Manşet son yılda, hesap bugünden başlıyor
Yeni Orta Vadeli Programın en kolay hatırlanan sayısı, 2029 için konulan yüzde 9 yıl sonu enflasyon hedefi olacak. Aynı yıl yüzde 5 büyüme, yüzde 7,6 işsizlik ve cari açığın millî gelire oranında yüzde 1,6 hedefleniyor. Bu tablo bir yön gösteriyor; fakat henüz varılmış bir yer göstermiyor. Program hedefini sonuç gibi okumak, ekonomi haberindeki en temel zaman hatasına düşmek olur.
Bence programın asıl haberi son sütunda değil, başlangıç sütununda. 2026 için artık yüzde 3,3 büyüme ve yüzde 28,4 yıl sonu enflasyon tahmin ediliyor. Geçen yıl yayımlanan programda aynı yıl için büyüme yüzde 3,8, enflasyon yüzde 16 hedeflenmişti. Yeni belge yalnız geleceğe dair iddia kurmuyor; önceki patikanın nerede değiştiğini de kayda geçiriyor. Sağlıklı tartışma, hedeflerin büyük ya da küçük olmasından önce bu farkın ne anlattığını sormakla başlamalı.
Revizyon tek başına başarısızlık etiketi değildir
Bir tahminin değişmesi kendi başına şaşırtıcı değil. Enerji fiyatı, dış talep, finansman koşulları ve iç talebin bileşimi değiştiğinde programın varsayımları da güncellenebilir. Sorun, revizyon yapılması değil; değişikliğin nedenini ve politika karşılığını görememektir. Eski tahminle yeni tahmin arasındaki mesafe, hangi varsayımın çalışmadığını bulmak için bir başlangıç noktasıdır.
Bu nedenle 2026 enflasyon tahminindeki 12,4 puanlık yukarı revizyonu yalnız bir manşet olarak bırakmamalıyız. Fiyat artışının enerji, kur, hizmetler, gıda ve beklenti kanallarında nasıl dağıldığını; buna karşı hangi aracın, hangi tarihte ve hangi ölçülebilir sonuç için kullanılacağını izlemeliyiz. Program metni politika önceliklerini geniş biçimde sıralıyor. Hesap verebilirlik ise bu önceliklerin takvime, bütçeye ve ara göstergeye bağlandığı yerde başlar.
Enerji varsayımı dış denge hesabının içinde
İki program arasındaki belirgin farklardan biri Brent petrol varsayımı. 2026 için geçen yıl 65 dolar öngörülürken yeni programdaki gerçekleşme tahmini 88 dolar. Aynı dönemde 2026 cari açık tahmininin millî gelire oranı yüzde 1,3’ten yüzde 2,6’ya çıkıyor. Bu iki rakamı mekanik bir neden-sonuç formülüne çeviremeyiz; dış dengede ihracat, turizm, altın ticareti, iç talep ve finansman koşulları da rol oynar. Yine de enerji maliyetinin varsayım setindeki ağırlığını görmezden gelemeyiz.
Yeni patika Brent’in 2027’de 76, 2028’de 72 ve 2029’da 67 dolara gerilemesini; enerji ithalatının da dönem sonunda 61 milyar dolara düşmesini bekliyor. Buradaki risk açıktır: Dış fiyat varsayımı bozulursa cari denge hedefinin başka kanallardan telafi edilmesi gerekir. EkoSinyal’in izlemesi gereken yalnız petrol fiyatı değil; enerji verimliliği, yerli üretim, ihracatın katma değeri ve turizm gelirinin gerçekleşme kalitesidir.
Büyüme ile istihdamın kalitesi aynı soruda buluşmalı
Program, büyümenin 2027’de yüzde 4,2’den başlayıp 2029’da yüzde 5’e yükselmesini ve dönem boyunca yaklaşık 2,1 milyon ilave istihdam oluşmasını öngörüyor. İşsizlik oranı için 2029 hedefi yüzde 7,6. Bu hedefler önemli; fakat toplam sayı bize yeni işlerin hangi sektörlerde, hangi ücret ve verimlilik düzeyinde oluşacağını tek başına söylemez.
Yüksek katma değerli üretim, yapay zekâ, yarı iletkenler, robotik, yeşil ve dijital dönüşüm programın öncelikleri arasında. Farkı yaratacak olan bu başlıkların listede bulunması değil, şirket yatırımı, beceri dönüşümü ve ihracat geliri olarak ölçülebilmesi. Büyüme oranını istihdamın niteliğinden ayırdığımızda programı yalnız toplamlarla izleriz; oysa kalıcı refah artışı, üretkenlik ile ücretin ve yatırım ile iş gücü becerisinin aynı yönde ilerlemesini gerektirir.
Asıl sınav 2029’dan önce 2027’de
Uzak yıl hedefi, bugünkü politika tercihlerini ortak bir yöne çevirebilir; fakat okurun beklemesi gereken ilk hesap verme tarihi 2029 değildir. 2027 hedefleri daha yakın ve daha sınanabilir: yüzde 4,2 büyüme, yüzde 21 yıl sonu enflasyonu, yüzde 8 işsizlik, cari açığın millî gelire oranında yüzde 1,9 ve bütçe açığında yüzde 3,5. Her yeni resmî veri bu patikanın bir bölümünü test edecek.
Bu testte üç şey açık tutulmalı. Birincisi, aylık veriyle yıllık hedef aynı şey değildir. İkincisi, ilk açıklama daha sonra revize edilebilir; ilk değer ile güncel seri ayrı kaydedilmelidir. Üçüncüsü, hedefe yaklaşmak kullanılan aracın tek başına başarılı olduğunu kanıtlamaz; dış koşullar ve baz etkisi sonucu değiştirebilir. Yorumun görevi hızlı hüküm vermek değil, hangi kanıtın hangi iddiayı desteklediğini göstermektir.
EkoSinyal’in farkı: hedef tablosunu yaşayan dosyaya çevirmek
Baş editör olarak bu programı bir günlük haber gibi bırakmamayı öneriyorum. Enflasyon, büyüme, istihdam, cari denge ve bütçe için eski hedefi, yeni tahmini ve gerçekleşen veriyi aynı tabloda tutacağız. Kaynak tarihiyle veri dönemini ayıracak, hedef değiştiğinde önceki değeri silmek yerine revizyon kaydı açacağız. Böylece okur yalnız son rakamı değil, rakamın yolculuğunu da görebilecek.
Ekonomi yayıncılığında fark, herkesten daha çok sayı göstermek değil; sayının statüsünü doğru anlatmaktır. Hedefi gerçekleşmeden, tahmini taahhütten, yorumu olgudan ayırdığımızda gündem daha anlaşılır hâle gelir. Yeni OVP’ye ilişkin ilk hükmüm bu nedenle ne peşin bir iyimserlik ne de peşin bir ret: 2029 manşetini not ediyor, esas dosyayı 2027’nin ölçülebilir ara duraklarıyla açıyorum.
Bu yazının dayanakları
2026 değerleri yeni programdaki gerçekleşme tahminidir; 2027–2029 değerleri program hedef ve tahminleridir, gerçekleşmiş sonuç değildir. Önceki programla karşılaştırmalar aynı yıl sütunları üzerinden yapılmıştır.
- Strateji ve Bütçe Başkanlığı — Orta Vadeli Program 2027–2029Kaynak / veri tarihi: 2026-09-06 · Erişim: 2026-09-07
- Strateji ve Bütçe Başkanlığı — OVP 2027–2029 Basın DuyurusuKaynak / veri tarihi: 2026-09-06 · Erişim: 2026-09-07
- Strateji ve Bütçe Başkanlığı — Orta Vadeli Program 2026–2028Kaynak / veri tarihi: 2025-09-07 · Erişim: 2026-09-07
- Resmî Gazete — 6 Eylül 2026, 1. Mükerrer, Karar No. 11752Kaynak / veri tarihi: 2026-09-06 · Erişim: 2026-09-07
Bu köşe yazısı, Mustafa YILDIZ için yapay zekâ destekli araştırma ve yazım çalışmasıyla hazırlanmıştır. Değerlendirmeler, atıf yapılan kurumların görüşü değildir.