Önce ölçülen şeyi ayıralım
İstanbul Sanayi Odası Türkiye İmalat PMI, katılımcı işletmelerin faaliyet koşullarının önceki aya göre hangi yönde değiştiğini soran bir anketten üretilir. Yeni siparişler, üretim, istihdam, stoklar ve tedarikçi performansı gibi alanlar izlenir. Bu nedenle PMI, fabrikaların toplam üretim miktarını doğrudan sayan bir ölçüm değildir; değişimin şirketler arasında nasıl yayıldığını gösterir.
İSO’nun yöntem açıklamasında 50’nin üzeri önceki aya göre iyileşmeye, altı kötüleşmeye işaret eder. Endeks puanı yüzde büyüme olarak okunamaz. PMI’ın 48 olması, üretimin yüzde 2 azaldığı anlamına gelmez.
Sanayi üretimi hacim hakkında konuşur
TÜİK’in Sanayi Üretim Endeksi, madencilik, imalat ve elektrik üretimi gibi daha geniş bir sanayi kapsamını izler. Hesaplamada sektöre göre üretim miktarı, fiyat etkisinden arındırılmış üretim değeri veya ilgili faaliyet göstergeleri kullanılır. Ciro yükselirken fiyatlar da arttığında, aynı artışın üretim hacminde görülmemesi bu yüzden mümkündür.
Aylık karşılaştırmada mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seri, yıllık karşılaştırmada takvim etkisinden arındırılmış seri önem taşır. Bayramların yer değiştirmesi veya çalışma günü farkları, ham verinin anlattığı hikâyeyi değiştirebilir. Ayrıca toplam sanayi ile yalnızca imalat alt grubunu birbirinin yerine kullanmamak gerekir.
Ağustos 2026 bu ayrımı gösteriyor
İSO’nun 1 Eylül 2026 tarihli açıklamasına göre Türkiye İmalat PMI, temmuzdaki 47,7’den ağustosta 48,1’e çıktı. Endeks yükseldi, fakat 50’nin altında kaldı. Bülten, faaliyet koşullarındaki yavaşlamanın sürdüğünü; yeni siparişlerdeki gerilemenin önceki aya göre daha sınırlı olduğunu bildiriyor.
EkoSinyal’in bu veriden çıkardığı sonuç, iyileşmenin iki farklı anlamını ayırmak gerektiği: koşullar daha az kötüleşebilir, ancak henüz genişlemeye geçmeyebilir. Bu gözlem, tek başına sonraki sanayi üretimi açıklamasının yönünü veya büyüklüğünü belirlemez. Anket dönemi, sektör bileşimi ve kullanılan ölçüm farklıdır.
Şirketler için birlikte okuma yöntemi
Bu iki kaynağı birlikte kullanırken önce aynı referans ayını eşleştirmek, ardından imalat alt grubuna bakmak daha açıklayıcıdır. Sonra manşet PMI’ın yanında yeni sipariş, üretim ve istihdam bulguları incelenebilir. Siparişler zayıflarken mevcut işlerin tamamlanması, üretim ile talep arasında geçici bir ayrışma yaratabilir; bu bir olasılıktır, her işletme için teşhis değildir.
Bir işletmenin kendi sipariş defteri, teslim süreleri ve stok devir bilgisi, sektör göstergesini tamamlar. Birkaç aylık eğilimi izlemek ve önceki verilerde revizyon olup olmadığını kontrol etmek de önemlidir. Böylece tek bir güçlü başlık, kapasite veya stok planlamasının bütün gerekçesi hâline gelmez.