Tarım-GFE temmuzda sınırlı aylık artış gösterdi
Türkiye İstatistik Kurumunun 21 Eylül'de yayımladığı bültene göre Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi temmuzda bir önceki aya göre yüzde 0,20, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 27,62 arttı. Endeksteki artış 2025 sonuna göre yüzde 17,15, on iki aylık ortalamalara göre yüzde 33,39 oldu.
Ana gruplarda aylık görünüm aynı yönde değildi. Tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksi yüzde 0,01 azalırken tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler yüzde 1,48 arttı. Yıllık değişimler sırasıyla yüzde 28,82 ve yüzde 20,53 olarak açıklandı. Bu oranlar çiftçinin nihai ürün satış fiyatını değil, tarımsal üretimde kullanılan girdi ve yatırım kalemlerinin fiyat hareketini ölçüyor.
YD-ÜFE'de ağustos artışını enerji grubu büyüttü
Aynı gün açıklanan Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi ağustosta aylık yüzde 3,61, yıllık yüzde 32,60 yükseldi. Endeks 2025 sonuna göre yüzde 25,16, on iki aylık ortalamalara göre yüzde 32,35 arttı. İmalat ürünlerinde aylık değişim yüzde 3,61, yıllık değişim yüzde 32,41 olarak kaydedildi.
Ana sanayi grupları içinde enerji fiyatları aylık yüzde 14,68 ve yıllık yüzde 106,24 artışla diğer gruplardan ayrıştı. Madencilik ve taş ocakçılığında aylık artış yüzde 3,77, yıllık artış yüzde 43,41 oldu. Sermaye mallarındaki aylık yüzde 2,59 ve yıllık yüzde 20,59 artış ise enerji grubunun altında kaldı.
İki endeks aynı maliyet zincirini ve aynı dönemi ölçmüyor
Tarım-GFE temmuz ayına, YD-ÜFE ise ağustos ayına ait. İlki tarımsal üreticilerin satın aldığı mal, hizmet ve yatırım girdilerindeki fiyat değişimini; ikincisi Türkiye'de üretilip yurt dışına satılan ürünlerin üretici fiyatlarını izliyor. Bu nedenle yüzde 0,20 ile yüzde 3,61'i aynı ürün grubunun ardışık iki basamağı veya doğrudan karşılaştırılabilir iki enflasyon oranı gibi okumak doğru olmaz.
EkoSinyal Türkiye Masasının değerlendirmesine göre günün ortak sinyali, maliyet baskısının bütün üretim kollarına aynı hızda yayılmadığıdır. Tarımsal girdi endeksinde aylık hareket sınırlı kalırken, ihracata konu üretici fiyatlarında özellikle enerji kaynaklı daha hızlı bir artış görüldü. Bu ayrışma tüketici fiyatlarına otomatik ve aynı oranda geçiş anlamına gelmez; kur, sözleşme yapısı, stok, vergi, destekler ve firmaların fiyatlama davranışı aktarımın zamanını ve büyüklüğünü değiştirebilir.
Sonraki okumada dönem ve alt gruplar birlikte izlenecek
Tarım girdilerinde aylık ana grubun yatay kalması, bütün alt girdilerde maliyet baskısının bittiğini göstermiyor. Benzer biçimde YD-ÜFE'deki enerji artışı, bütün ihracatçı sektörlerin aynı oranla fiyat değiştirdiği anlamına gelmiyor. Bir sonraki bültenlerde yıllık oranın yönü kadar aylık hareketin hangi alt gruplarda yoğunlaştığı da izlenecek.
Bu haber iki resmî endeksin gerçekleşmiş sonuçlarını karşılaştırmalı bir çerçevede sunuyor; belirli bir tarım ürünü, ihracatçı şirket, döviz kuru veya menkul kıymet için fiyat tahmini ya da yatırım tavsiyesi içermiyor.