Likidite duyurusu üç aracı değiştirecek
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 17 Eylül'de, finansal piyasalardaki gelişmeleri dikkate alarak Türk lirası likidite imkânlarını gözden geçirdiğini açıkladı. Duyuruya göre haftalık repo ihaleleriyle sağlanan fonlama, likidite koşulları gözetilerek artırılacak. Bankalararası Para Piyasasında bankaların borç alabilme limitleri mevcut bilanço büyüklüklerine göre güncellenecek.
TCMB ayrıca kendi piyasalarında geçerli teminat iskonto oranlarını gözden geçirerek azaltacağını bildirdi. Duyuruda uygulamanın toplam tutarı, başlangıç tarihi veya banka bazında limit verilmedi. Bu nedenle açıklama, ölçüsü belirlenmiş tek seferlik bir fonlama paketi olarak değil; merkez bankasının para piyasası likiditesini ve teminat kapasitesini yöneteceği yeni çerçeve olarak okunmalı.
PPK özetinde kredi ve mevduat faizleri geriledi
Aynı gün yayımlanan 10 Eylül toplantı özetine göre Türk lirası mevduat faizi, 24 Temmuz ile biten haftaya kıyasla 255 baz puan azalarak 4 Eylül haftasında yüzde 44,4 oldu. Türk lirası ticari kredi faizi de 242 baz puan düşüşle yüzde 49,3 düzeyine indi. İhtiyaç kredisi faizi yüzde 63,0'a gerilerken konut kredisi faizi 55 baz puan artarak yüzde 41,9'a çıktı.
Oranlar farklı ürünleri ve 4 Eylül ile biten haftadaki akım faizlerini gösteriyor; bankaların bütün mevcut kredi ve mevduat stokunun ortalama maliyeti değil. Özette bireysel kredilerin dört haftalık ortalama büyümesinin 24 Temmuz–4 Eylül döneminde yüzde 2'ye gerilediği, Türk lirası ticari kredilerde aynı göstergenin yüzde 2,5'e sınırlı yükseldiği belirtildi.
İç talep zayıflarken enerji riski güçlendi
TCMB, ikinci çeyrek verilerinin iç talepteki zayıf seyrin belirginleştiğine, üçüncü çeyreğe ilişkin öncü göstergelerin de bu görünümü teyit ettiğine işaret etti. Temmuz sanayi üretimi aylık yüzde 1,0, yıllık yüzde 0,3 gerilerken tüketim ve sipariş göstergelerindeki yavaşlama para politikasının talep kanalını izlemek için kullanılan veriler arasında yer aldı.
Buna karşılık enerji cephesindeki baskı yukarı yönlü riski büyüttü. Özette ağustos enerji fiyatlarının aylık yüzde 5,46 arttığı, eylülün ilk on gününde Brent petrolün ortalama 103 dolara ulaştığı ve küresel navlun maliyetlerinin olumsuz seyrettiği kaydedildi. TCMB'nin aktardığı piyasa katılımcıları anketinde 2026 yıl sonu enflasyon beklentisi yüzde 29,4'e, 2027 beklentisi yüzde 21,9'a yükseldi. Bunlar kurumun gerçekleşme tahmini değil, anket katılımcılarının beklentileridir.
Faiz kararı ile likidite kararı aynı şey değil
PPK 10 Eylül'de politika faizini yüzde 37'de, gecelik borç verme faizini yüzde 40'ta ve gecelik borçlanma faizini yüzde 35,5'te sabit tuttu. 17 Eylül'deki ayrı likidite duyurusu bu oranları değiştirmedi. Haftalık repo miktarı, borçlanma limiti ve teminat iskontosu; bankacılık sisteminin merkez bankası fonlamasına erişimini ve kullanılabilir teminat kapasitesini etkileyen uygulama araçlarıdır.
EkoSinyal Piyasalar Masasının değerlendirmesi, bu iki katmanı birlikte ama birbirine karıştırmadan izlemek gerektiği yönünde. Politika faizi duruşun temel fiyatını gösterirken likidite uygulaması bu fiyatın piyasa koşullarına hangi miktar ve teminat yapısıyla aktarıldığını etkiler. Açıklanan karar belirli bir hisse, kur veya tahvil yönünü garanti etmez; uygulamanın büyüklüğü, ihale sonuçları ve para piyasası oranları sonraki verilerle görülecek.