Uzun vadeli faizlerdeki yükseliş büyümeyi baskılayabilir
Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, 28 Eylül’de Avrupa Parlamentosu Ekonomik ve Parasal İşler Komitesi’nde yaptığı konuşmada, son toplantıdan bu yana uzun vadeli faizlerin belirgin biçimde yükseldiğini ve bunun büyümeyi yavaşlatabileceğini söyledi. Lagarde, bu finansal koşulun para politikasının borçlanma maliyetleri ve ekonomik faaliyet üzerindeki etkisini de eylül ayı projeksiyonlarında beklenenden fazla güçlendirebileceğini belirtti.
Lagarde’ın konuşmasında aktardığı ECB personeli temel senaryosu, Euro Bölgesi ekonomisi için 2026’da yüzde 0,9, 2027’de yüzde 1,4 ve 2028’de yüzde 1,5 büyüme öngörüyor. Bu tahminler gerçekleşme değil, eylül projeksiyonlarıdır. Başkan, 2026’nın ikinci çeyreğinde büyümenin dayanıklı seyrettiğini ve üçüncü çeyrekte de bu görünümün sürmesinin beklendiğini kaydetti.
Enerji enflasyonu yükseldi; ücretlere yayılım henüz görülmedi
ECB Başkanı, Euro Bölgesi yıllık manşet enflasyonunun temmuzdaki yüzde 2,9’dan ağustosta yüzde 3,2’ye çıktığını, enerji enflasyonunun da aynı dönemde yüzde 10,3’ten yüzde 14,3’e yükseldiğini aktardı. Enerji ve gıda hariç enflasyon ise hizmet fiyatlarındaki yavaşlamanın katkısıyla yüzde 2,4’e geriledi. Bu oranlar ağustos dönemine ait gerçekleşmiş veriler olarak konuşmada sunuldu.
Lagarde’a göre enerji şokunun enflasyon beklentilerine ve ücretlere kalıcı biçimde yerleştiğine dair henüz kanıt yok; ancak 2027 ve 2028 enflasyon görünümü birkaç ay önce beklenenden daha yüksek. ECB, enerji fiyatlarının kendisine doğrudan tepki vermek yerine, bu artışların diğer fiyatlara ve ücretlere yayılma riskini izlediğini belirtiyor. Lagarde enflasyonda yukarı, büyümede aşağı yönlü risklerin sürdüğünü söyledi.
Yapay zekâ yatırımı artıyor, verimlilik sonucu garanti değil
Konuşmanın ikinci odağı yapay zekânın üretkenlik, yatırım, istihdam ve enflasyon üzerindeki olası etkileriydi. Lagarde, şirketlerin 2026’da toplam yatırımlarının yaklaşık yüzde 10’unu yapay zekâya ayırmasının beklendiğini ve yapay zekâ bağlantılı borçlanmanın şirketlere yönelik kredi artışının yaklaşık dörtte birini oluşturduğunu söyledi. Bu oranlar konuşmada aktarılan görünüm ve beklentilerdir; gerçekleşmiş verimlilik artışı olarak okunmamalı.
ECB’nin 2025’in son çeyreğinde yaptığı işletme finansmanı anketinde firmalar, gelecek 12 ayda toplam yatırımlarının ortalama yüzde 9’unu yapay zekâya ayırmayı bekliyordu. Anket tahmini, kullanım yoğunluğuna göre değişiyordu: yapay zekâyı orta düzeyde kullananların beklentisi yüzde 11, yoğun kullananlarınki yüzde 20 idi. Bu dağılım, yatırım niyetinin şirketler arasında eşit olmadığını gösteriyor; tek başına üretkenlik kazanımını kanıtlamıyor.
ECB’nin 2026’da yayımladığı çalışan anketi de yapay zekâ kullanımının işyerlerinde yaygınlaştığını, ancak kazanımın otomatik olmadığını vurguluyor. Yapay zekâ kullanan çalışanların bildirdiği haftalık zaman tasarrufu medyan üç saat olsa da, bu sürenin daha fazla üretime dönüşmesi işin niteliğine ve işverenin kapasiteyi kullanabilmesine bağlı. Lagarde ayrıca yapay zekâ yatırımlarının ve borç finansmanının belirli teknoloji şirketlerinde yoğunlaşmasının, beklentilerde keskin bir değişim yaşanması halinde Avrupa’daki yatırımcılara ve ekonomiye yayılma riski taşıdığını belirtti.
ECB faiz patikası için önceden taahhütte bulunmadı
ECB, bu ayki para politikası toplantısında üç temel faiz oranını 25 baz puan artırmıştı. Lagarde, kararın enerji fiyatlarının başka fiyatlara ve ücretlere yayılma olasılığı ile politikanın kredi maliyetleri ve büyüme üzerindeki aktarımına dayandığını söyledi. Uzun vadeli faizlerdeki son yükseliş, bu aktarımın ayrıca izlenmesi gerektiğine işaret ediyor; konuşma yeni bir faiz kararı veya belirli bir gelecek patikası açıklamadı.
ECB’nin önündeki ikilem, enerji kaynaklı fiyat baskılarının kalıcılığını sınırlarken finansal koşulların büyümeyi ne ölçüde yavaşlattığını tartmak. Yapay zekâ yatırımları verimliliği artırma potansiyeli taşısa da, ECB başkanı etkilerin büyüklüğünün ve zamanlamasının belirsiz olduğunu vurguladı. Bu nedenle konuşma, kesin bir büyüme sonucu değil; enflasyonun yayılımı, faizlerin finansmana geçişi ve yatırımların gerçek çıktıya dönüşmesi izlenecek başlıkları ortaya koyuyor.