Büyümede fiyat etkisini ayırın
Gayrisafi yurt içi hasıla, ekonomide üretilen katma değeri kapsar. Cari fiyatlarla hesaplanan tutarda hem üretim hem fiyat değişimleri bulunur. Reel büyümeyi izlemek için fiyat etkisi arındırılmış zincirlenmiş hacim ölçüsü kullanılır. TÜİK'in 1 Haziran 2026 tarihli ilk tahmininde, 2026'nın ilk çeyreği için yıllık hacim artışı yüzde 2,5, cari fiyatlarla artış yüzde 35,7 olarak açıklandı. Bu tarihli örnekte iki oranın farkı, aynı ekonomiye ilişkin farklı ölçümler yapıldığını gösteriyor. Rakamlar o bültenin ilk tahminidir; sonraki revizyonlar için güncel seri esas alınır.
Sanayi üretimi bütün ekonomi değildir
Sanayi üretim endeksi, sanayi kesimindeki fiziksel üretim hareketini aylık olarak izler. TÜİK'in tanımı madencilik, imalat ve ilgili enerji faaliyetlerini kapsar; ekonominin bütün hizmetlerini bu endeksin içinde aramak yanlış olur. Bu nedenle sanayideki bir aylık artıştan aynı oranda toplam ekonomik büyüme sonucu çıkarılamaz. Bültenlerde yıllık değişim için takvim etkisinden, aylık değişim için mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış göstergeler kullanılır. Çalışma günü sayısının ve mevsimlerin etkisi ayrıştırıldığında, birbirini izleyen ayları karşılaştırmak daha anlamlı hâle gelir. Alt sektörlerdeki farklı hareketler de toplam endeksin arkasındaki dağılımı gösterir.
İhracat gelirini miktarla birlikte okuyun
İhracatın parasal tutarı, dışarıya satılan mal miktarı kadar birim değerlerin değişiminden de etkilenir. TÜİK bu ayrımı izlemek için dış ticaret birim değer ve miktar endekslerini ayrı yayımlar. Mayıs 2026 bülteninde ihracat birim değer endeksinin yıllık artışı yüzde 14,2 olurken miktar endeksi yüzde 20,8 azaldı. Bunlar 10 Temmuz 2026'da açıklanan Mayıs verileridir. Örnek, birim değer ile miktarın aynı yönde ilerlemek zorunda olmadığını gösteriyor. İhracatın performansını değerlendirirken ürün grubu, dönem ve arındırma türü de karşılaştırmanın parçasıdır; tek bir toplam dış talebin bütün ayrıntılarını açıklamaz.
Üç göstergeyi ortak bir döneme yerleştirin
GSYH çeyreklik bir çerçeve sunarken sanayi üretimi ve dış ticaret endeksleri aylık hareketleri gösterir. Bir çeyrek hakkında değerlendirme yapılırken tek ayın sonucu yerine o çeyreğin aylarının birlikte okunması gerekir. GSYH içindeki ihracat ve ithalat kalemleri mal ve hizmetleri kapsar; mal ticareti endeksleriyle kapsamları bütünüyle aynı değildir. Ayrıca geçen yılın aynı dönemine göre değişim ile bir önceki döneme göre değişim farklı karşılaştırmalardır. Verileri yan yana koymanın amacı tek bir ortak yüzde bulmak değil, üretimin hangi alanlarda güçlendiğini veya zayıfladığını tutarlı dönemlerle araştırmaktır.