Haber · EKOSİNYAL

Fed stres testlerinde iki yıllık ortalama ve çift piyasa şoku dönemini başlattı

Fed, büyük bankaların stres testlerinde senaryo ve model değişikliklerini yıllık kamu görüşüne açan iki nihai kural yayımladı. Stres sermaye tamponu 2029'dan itibaren son iki testin eşit ağırlıklı ortalamasına dayanacak; büyük işlem portföyleri için iki piyasa şokundan daha ağır kayıp üreten sonuç kullanılacak.

İki nihai kural ve ayrı bir model teklifi açıklandı

ABD Merkez Bankası 30 Eylül'de büyük bankalara uygulanan denetim stres testlerinin açıklığını artırmak ve stres sermaye tamponundaki yıllık oynaklığı azaltmak amacıyla iki nihai kural yayımladı. Paket ayrıca bankaların faiz dışı gelirlerindeki iş modeli farklılıklarını daha iyi yansıtmayı amaçlayan ayrı bir model değişikliğini kamu görüşüne açtı. Model teklifi nihai kural değil; görüş süresi Federal Register yayımından sonra 60 gün olacak.

Stres testleri, ağır bir durgunluk varsayımı altında büyük bankaların kayıpları karşılayacak sermayeye sahip olup olmadığını ölçüyor. Sonuçlar 2020'den bu yana bankaya özgü stres sermaye tamponunun hesaplanmasında kullanılıyor. Bu nedenle değişiklikler yalnız testin teknik yöntemini değil, büyük bankaların düzenleyici sermaye planlamasının zamanlamasını da etkiliyor.

Senaryo ve önemli model değişiklikleri kamu görüşüne açılacak

Şeffaflık kuralı, Fed'in stres testi senaryoları ile önemli model değişiklikleri için her yıl kamu görüşü istemesini öngörüyor. Kurul notuna göre bu düzenli süreç 2028 stres testiyle başlayacak; 2027 modelleri ise daha önce kamu görüşüne sunulan çalışmalar temelinde kesinleştirildi. Fed ayrıca kullanılan modellerin açıklamalarını her yıl 15 Mayıs'a kadar yayımlayacak.

Büyük işlem portföyüne sahip bankalara uygulanan küresel piyasa şoku da değişiyor. Fed aynı referans tarihi kullanan iki farklı piyasa şoku hazırlayacak ve her banka için daha yüksek kayıp üreten sonucu stres testi hesabına alacak. Bu yöntem, tek bir şok senaryosuna bağlı sonuç riskini azaltmayı amaçlarken bankaların iki ayrı şoka hazırlanmasını gerektirecek.

Sermaye tamponunda ortalama 2029'da uygulanacak

İkinci nihai kural, her yıl teste giren bankaların stres sermaye tamponunda son iki yıllık testlerde hesaplanan sermaye oranı düşüşlerinin eşit ağırlıklı ortalamasını kullanacak. Dört çeyreklik planlanan temettü tutarı daha sonra eklenecek ve gerektiğinde yüzde 2,5'lik taban uygulanacak. Bankanın iş planında maddi değişiklik olması halinde yeniden hesaplamada ortalama kuralı genel olarak kullanılmayacak.

Yeni stres sermaye tamponunun yıllık yürürlük tarihi ekim başından bir sonraki yılın 1 Ocak gününe taşınıyor. Nihai kural metni, iki yıllık sonuç ortalamasının 1 Ocak 2029'da yürürlüğe girecek tamponlardan itibaren uygulanacağını ve 2027 ile 2028 test sonuçlarını birlikte kullanacağını belirtiyor. Böylece ortalamaya yalnız kamu görüşü alınmış modellerle üretilen sonuçların girmesi hedefleniyor.

Fed toplam sermaye etkisinin sınırlı olmasını bekliyor

Fed personelinin 2024-2026 testlerine dayanan geriye dönük çalışması, kabul edilen ve önerilen değişikliklerin toplam stres sermaye tamponu gereksinimini gerekli çekirdek ana sermayenin yaklaşık yüzde 1'i kadar azaltmış olacağını hesaplıyor. Aynı paket yıllık tampon değişimlerindeki oynaklığı yaklaşık yarı yarıya düşürebilir. Bunlar geçmiş sonuçlarla yapılan etki analizleri; gelecekte her bankanın sonucu senaryoya ve bilanço verisine göre değişecek.

Fed ayrıca değişikliklerin toplam sermaye gereksinimlerinde maddi bir değişim yaratmasını beklemediğini açıkladı. Bu ifade her bankanın tamponunun sabit kalacağı anlamına gelmiyor: risk profili, senaryo kayıpları ve temettü planları bankaya özgü sonucu değiştirmeye devam edecek.

Kurul içinde modelin öngörülebilirliği tartışıldı

Kurul üyesi Lisa Cook, daha ayrıntılı model açıklamalarının yaratabileceği kaygılara rağmen çerçevedeki tasarım önlemlerinin bankaların testi oyunlaştırmasını sınırlayabileceğini belirtti. Michael Barr ise iki piyasa şokundan daha ağır olanın kullanılmasını desteklediğini, ancak model ve senaryoların yıllık görüş süreçlerine bağlanmasının testin yeni risklere karşı dinamizmini zayıflatabileceği gerekçesiyle nihai kurala karşı çıktığını açıkladı.

Bu görüş ayrılığı, paketin kesin hükümleriyle kurul üyelerinin değerlendirmelerini birbirinden ayırmayı gerektiriyor. Kesinleşen kurallar büyük bankaların stres testi ve sermaye takvimini değiştiriyor; faiz dışı gelir modeli ise hâlâ teklif aşamasında. Haber herhangi bir banka hissesi veya finansal varlık için yatırım tavsiyesi içermiyor.

Kaynaklar ve tarihler

  1. Federal Reserve — Stres testi değişikliklerine ilişkin basın duyurusu30 Eylül 2026; erişim: 1 Ekim 2026
  2. Federal Reserve — Stres testi nihai kuralları kurul notuKurul notu: 31 Ağustos 2026; yayımlanma: 30 Eylül 2026; erişim: 1 Ekim 2026
  3. Federal Reserve — Stres sermaye tamponu nihai kural metni30 Eylül 2026; erişim: 1 Ekim 2026
  4. Federal Reserve — Lisa Cook'un stres testi kuralına ilişkin açıklaması30 Eylül 2026; erişim: 1 Ekim 2026
  5. Federal Reserve — Michael Barr'ın stres testi kuralına ilişkin açıklaması30 Eylül 2026; erişim: 1 Ekim 2026

Bu haber, belirtilen Federal Reserve duyurusu, kurul notu, nihai kural metni ve kurul üyesi açıklamalarına dayanılarak yapay zekâ ile hazırlanmıştır. Yayın öncesinde insan editör incelemesi yapılmamıştır.

Okumaya devam edin

Bütün dosyalar ↗
Köşe yazısı

Faiz kararını doğru okumak

Faiz kararının anlamı, açıklanan oran kadar o oranın hangi koşullarda korunacağı veya değişeceğiyle ilgilidir. Temmuz kararı ve ağustos beklentileri, eylül toplantısı öncesinde okunabilecek somut bir çerçeve sunuyor. Banka kredisine, tasarrufa ve şirket planlarına uzanan etkiyi anlamak için zaman ufkunu doğru seçmek gerekiyor.

Köşe yazısı

Hane ekonomisinin nabzı

Hane bütçesini anlamak için ortalama harcama kadar gelire, konut durumuna ve ödeme tarihlerine bakmak gerekiyor. TÜİK’in 2025 araştırması ile TCMB’nin finansal hesapları farklı soruları yanıtlıyor. Bu iki pencere, ülke düzeyindeki varlık birikimiyle evlerin gündelik ödeme sıkıntısının neden birlikte görülebileceğini açıklıyor.